SOFONIASZ – Jarosław Filipski

481Sofoniasz (hebr. צפניה, Sefenjah – jeden z 12 mniejszych proroków Starego Testamentu, autor Księgi Sofoniasza.

Żyjący w okresie panowania Jozjasza zgodnie z autobiograficznym wprowadzeniem był potomkiem Ezechiasza, synem Kusziego. Zaliczany do proroków mniejszych ze względu na niewielkie rozmiary zachowanej księgi. Poza wiedzą o tym, że księga została spisana przed reformą z okresu 640 – 630 p.n.e. bliższe dane o proroku nie zachowały się. Działał w tym samym czasie co Jeremiasz i Nahum. Wierny tradycji monoteistycznej piętnował odstępstwa religijne i wieszcząc kary przygotował grunt na wprowadzenie reformy Jozjasza. Przedstawiał nadejście Dnia Pańskiego jako dnia kary i sądu Bożego, wygłaszając jednocześnie przestrogi kierowane do przywódców, kapłanów i narodów. Sofoniasz wieszczył, iż egzekutorami kary za niesprawiedliwości i synkretyzm religijny będą najeźdźcy. Zastrzeżenia krytyki co do autentyczności budzą jedynie fragmenty z okresu po niewoli babilońskiej. Mimo tego, że Sofoniasz w swej księdze nie wspomina nadejścia Mesjasza pojawił się w synaksarich martyrologium syryjskim, gdzie wspominany jest 3 grudnia / 16 grudnia, a także 4 lipca u koptów. Za sprawą Cezarego Baroniusza wpisany został do martyrologium, gdzie wyznaczono wspomnienie liturgiczne również na 3 grudnia.


Teatr FOTOgrafii
Superprodukcja 2018 roku
POSTACIE STAREGO TESTAMENTU
fot. Przemek Wiśniewski


http://teatrfotografii.com.pl/starytestament.htm

Reklamy

DANIEL – Marcin Ehrlich

401

Daniel – starożytny mędrzec, określany przez dokumenty z epoki jako „opiekun wdów i opuszczonych”. Wspomniany w biblijnej Księdze Ezechiela obok Noego i Hioba. Dawnej błędnie utożsamiany z prorokiem Danielem.

W Księdze Ezechiela Bóg mówi do proroka Ezechiela:

(…) gdyby jakiś kraj zgrzeszył przeciwko mnie niewiernością i gdybym wówczas wyciągnął rękę przeciwko niemu, i złamał mu podporę chleba, zesłał głód, wyniszczył ludzi i zwierzęta i gdyby tam byli owi trzej mężowie: Noe, Daniel i Hiob, to tylko oni dzięki sprawiedliwości swej ocaliliby życie swoje (…)

W dalszej części fragmentu jest informacja, że nikogo poza sobą by ci mężowie nie ocalili.

O ile identyfikacja Hioba i Noego jest bezsporna, o tyle postać wspomnianego Daniela wzbudzała pewne zakłopotanie. Zwykle identyfikowano go z prorokiem Danielem, autorem biblijnej Księgi Daniela. Problem jednak w tym, że prorok Daniel działał znacznie później. W czasie działania proroka Ezechiela prawdopodobnie się nie narodził, lub był kilkuletnim dzieckiem, na pewno nie na tyle znanym, by można go było stawiać za wzór obok Hioba i Noego.

Światło na tę postać rzuciły dokumenty odkryte w Ras Szamra, z połowy drugiego tysiąclecia. Wspomniany jest w nich mędrzec imieniem Daniel, opiekun wdów i sierot. Od tego momentu stało się jasne kogo prorok Ezechiel miał na myśli.


Teatr FOTOgrafii
Superprodukcja 2018 roku
POSTACIE STAREGO TESTAMENTU
fot. Przemek Wiśniewski


http://teatrfotografii.com.pl/starytestament.htm

ZOROBABEL – Edward Gramont

510

Zorobabel, syn Salatiela (hebr. Zerubbabel ben Szealtiel − urodzony w Babilonii) − żyjący w VI w. p.n.e. Izraelita z plemienia Judaitów, syn Szealtiela, egzylarcha, namiestnik Judy.

Stanął na czele jednej z pierwszych grup przesiedleńców powracających za pozwoleniem Cyrusa, króla perskiego, z „niewoli babilońskiej” (587/6 p.n.e. – 539 p.n.e.) do Judy. Opisany w Księdze Ezdrasza. Zajął się on, wraz z Jozuem, synem Josadaka i braćmi jego, kapłanami, budowaniem Bogu ołtarza na dawnym fundamencie, w zniszczonej podczas najazdu Nabuchodonozora, króla babilońskiego, Świątyni Jerozolimskiej. W ciągu następnych dwóch lat sprowadzili oni drzewo cedrowe z Libanu i założyli fundamenty samej Świątyni. Odbudowa Domu Pańskiego trwała od 536 p.n.e. do 515 p.n.e. Została ukończona 23 lat później, w trzecim dniu miesiąca Adar szóstego roku panowania Dariusza Wielkiego (12 marca 515 p.n.e.). Dla porównania według Ewangelii Jana trzecią świątynię odbudowano w 46 lat (historia powszechna 20 p.n.e. – 70 n.e. od Heroda Wielkiego do Chrystusa).


Teatr FOTOgrafii
Superprodukcja 2018 roku
POSTACIE STAREGO TESTAMENTU
fot. Przemek Wiśniewski


http://teatrfotografii.com.pl/starytestament.htm

BOOZ – ŁukaszPospieszalski

520

Booz lub Boaz (hebr. בועז) – syn Szalmona, jedna z głównych postaci Księgi Rut. Booz był bogatym rolnikiem, kuzynem Noemi, która po stracie męża i obu synów postanowiła powrócić z Moabu do ojczyzny. Towarzyszką Noemi w drodze powrotnej była jedna z synowych, Moabitka Rut. Widząc poświęcenie i pracowitość Rut Booz najpierw nakazał ludziom pracującym na jego polu zostawiać snopki, które ona mogłaby zbierać, a potem bezpośrednio wręczył jej zboże.

Zgodnie z prawem lewiratu Booz poślubił Rut nabywając jednocześnie prawo do spadku po Elimelechu, mężu Noemi.

Synem Booza i Rut był Obed, ojciec Jessego, dziadek Dawida króla Izraela.


Teatr FOTOgrafii
Superprodukcja 2018 roku
POSTACIE STAREGO TESTAMENTU
fot. Przemek Wiśniewski


http://teatrfotografii.com.pl/starytestament.htm

ABSALOM syn Dawida – Błażej Piotrowski

484Absalom (אַבְשָׁלוֹם, hebr. Avšalom, ur. po 1010 p.n.e. w Hebronie, zm. przed 970 p.n.e. w „Lesie Efraima”) – postać biblijna, syn izraelskiego króla Dawida.

W odwecie za gwałt na jego rodzonej siostrze zamordował swojego przyrodniego brata Amnona. Po kilku latach wygnania uzyskał łaskę ojca. Później zbuntował się przeciw niemu, w Hebronie ogłosił się królem i zajął Jerozolimę. Wojska Dawida pokonały armię Absaloma w lesie Efraima. Po porażce uciekający na mule Absalom zaczepił swoimi długimi włosami o gałęzie dębu. Tak wiszącego zastał go dowódca wojsk Dawida, Joab, który – wbrew rozkazom królewskim – zabił Absaloma.


Teatr FOTOgrafii
Superprodukcja 2018 roku
POSTACIE STAREGO TESTAMENTU
fot. Przemek Wiśniewski


http://teatrfotografii.com.pl/starytestament.htm

RACHAB – Natalia Rzeźniak Pospieszalska

461Rachab (hebr. רָחָב) – postać biblijna ze Starego Testamentu, według Księgi Jozuego prostytutka z Jerycha, która pomogła Izraelitom w zdobyciu miasta.

Zgodnie z treścią drugiego rozdziału Księgi Jozuego, Jozue wysłał z obozu w Szittim dwóch posłańców, by uczynili rekonesans na wschodnim brzegu Jordanu. Po przybyciu do Jerycha zatrzymali się oni w położonym przy murach miejskich domu miejscowej nierządnicy imieniem Rachab. Gdy król miasta dowiedział się o obecności izraelskich szpiegów, wysłał do Rachab swoich ludzi z poleceniem ich wydania. Ta jednak ukryła Izraelitów pod łodygami lnu na dachu swojego domostwa, oświadczając iż opuścili już Jerycho. Następnie pomogła wysłannikom Jozuego opuścić potajemnie Jerycho, spuszczając powróz z okna i polecając przeczekać dla bezpieczeństwa trzy dni w górach. Zawarła z nimi także układ, iż po zdobyciu miasta ona i jej rodzina zostaną oszczędzeni. Izraelici jako gwarancję bezpieczeństwa polecili jej wywiesić z okna czerwony sznur. Po zdobyciu Jerycha zgodnie z umową Rachab wraz z rodziną została oszczędzona i zamieszkała wśród narodu żydowskiego.

Ewangelia Mateusza wymienia Rachab w rodowodzie Jezusa jako żonę Szalmona i matkę Booza, co czyni z niej praprababkę króla Dawida. Nowy Testament odwołuje się do postaci Rachab jeszcze dwukrotnie: List do Hebrajczyków wymienia ją wśród wielkich bohaterów przeszłości głęboko wierzących w Boga, natomiast List Jakuba wymienia ją obok Abrahama jako przykład do stwierdzenia że „martwa jest wiara bez uczynków”.
Tradycja żydowska, w tym także Józef Flawiusz, uznając profesję Rachab za niezbyt licującą z powagą natchnionego tekstu, przedstawiała ją często jako właścicielkę gospody.


Teatr FOTOgrafii
Superprodukcja 2018 roku
POSTACIE STAREGO TESTAMENTU
fot. Przemek Wiśniewski


http://teatrfotografii.com.pl/starytestament.htm

ASZKANAZ – Mikhail Shelomentsev

425

Aszkanaz (hebr. אַשְׁכְּנַז) – według biblijnej Księgi Rodzaju jeden z trzech, najstarszy syn Gomera; braćmi jego byli Rifat i Togarma. Jest uważany za protoplastę wielu ludów indoeuropejskich, m.in.: Słowian, Germanów, Skandynawów.

W literaturze rabinicznej królestwo Aszkanaza pierwotnie związane było z ziemiami zamieszkałymi przez Scytów (hebr. Iszkuz), określanych również w inskrypcjach asyryjskich jako Aszkuza. Następnie tak nazywano Słowian, a od IX w. Niemców.


Teatr FOTOgrafii
Superprodukcja 2018 roku
POSTACIE STAREGO TESTAMENTU
fot. Przemek Wiśniewski


http://teatrfotografii.com.pl/starytestament.htm

AMOS – Roman Siwulak

479

Amos − jeden z dwunastu proroków mniejszych, czczony jako święty.

Głównym źródłem wiedzy o Amosie jest jedna z ksiąg prorockich Starego Testamentu. Pochodził z judzkiego miasta Tekoa leżącego w odległości 18 kilometrów na południe od Jerozolimy. Początkowo parał się pasterstwem i hodowlą drzew figowych, później rozpoczął swoją prorocką działalność w Państwie Północnym, głównie w schizmatyckim sanktuarium w mieście Betel. Piętnował demoralizację, deprawujący luksus i nieprawości jakie spotykały niezamożnych mieszkańców Betel i Samarii, a wobec braku posłuchu zaczął przepowiadać kary Boże. Dokładny czas jego działalności nie jest znany, choć bez wątpienia przypadała ona na okres panowania Jeroboama II, czyli na lata 782-753 p.n.e. W opinii biblistów, opartej na opisywanych w Księdze Amosa zdarzeniach, porównanych z asyryjskimi dokumentami, były to lata 765-763 p.n.e. Amos prawdopodobnie opuścił Betel i powrócił do Tekoa, gdzie według starożytnej tradycji znajduje się jego grób.

Różnił się on od innych proroków głównie tym, że nie był zrzeszony przy Świątyni, lecz został posłany przez Jahwe z osobistym objawieniem i misją.

Wizja religijna Amosa jest uniwersalistyczna: Bóg Jahwe Izraela jest Jedynym Bogiem całego świata i wszystkich narodów, czuwa nad sprawiedliwością, wyznacza nagrody i kary, lecz szczególnie dba o Swój naród wybrany, zaś władzę sprawuje ze Świątyni w Jeruzalem. Jego wspomnienie obchodzone jest 31 marca.

Pisarski styl Amosa odznacza się przejrzystością i malowniczością opisów. Można znaleźć u niego wiele porównań z wiejskiego życia, związanych z jego pasterskim pochodzeniem. Chętnie nawiązuje dialog ze słuchaczami i w odpowiedniej chwili przekazuje im proroctwo.


Teatr FOTOgrafii
Superprodukcja 2018 roku
POSTACIE STAREGO TESTAMENTU
fot. Przemek Wiśniewski


http://teatrfotografii.com.pl/starytestament.htm

GOMER żona Ozeasza

457Gomer; opisana w księdze Ozeasza córka Diblaima – nierządnica, którą prorok Ozeasz pojął za żonę, na rozkaz Boga. Miał to być symbol tego, że tak jak on wziął sobie za żonę nierządnicę, tak Bóg poślubił niewiernego mu Izraela. Ozeasz miał z nią troje dzieci – syna Jizreela („Pan sieje”), córkę Lo-Ruchamę („Dla której nie ma miłosierdzia”) i syna Lo-Ammi („Nie mój lud”). Pojawia się w Księdze Ozeasza.


Teatr FOTOgrafii
Superprodukcja 2018 roku
POSTACIE STAREGO TESTAMENTU
fot. Przemek Wiśniewski


http://teatrfotografii.com.pl/starytestament.htm

ACHAZ – Daniel Lasecki

472

Achaz (hebr.: אחז, skrócona forma imienia Jehoachaz: [oby] Jahwe uchwycił − postać biblijna ze Starego Testamentu.

Król Judy w latach 734 p.n.e.-728 p.n.e. (daty sporne), współrządził od 735 lub wcześniej. Był synem Jotama. Po śmierci ojca został królem. Wprowadził kult pogański i nawet złożył w ofierze swojego własnego syna.

Achaz został pokonany, kiedy Izrael (państwo północne) i Syria podczas wojny syro-efraimskiej przeprowadziły wspólny atak na Judę. Odrzucając radę proroka Izajasza, zwrócił się o pomoc do króla asyryjskiego Tiglat-Pilesera III i tak stał się mu poddanym. Po jego śmierci rządy objął jego syn Ezechiasz.


Teatr FOTOgrafii
Superprodukcja 2018 roku
POSTACIE STAREGO TESTAMENTU
fot. Przemek Wiśniewski


http://teatrfotografii.com.pl/starytestament.htm